Gənclər siyasəti haqqında
QüvvədədirMetadata
- Mənbə
- Milli Məclis(parliament)
- Sitat
- 297-IIQ
- Qüvvəyə minmə
- 2002-04-09
- Sahə
- —
- Növ
- standalone
- e-qanun ID
- 1619
Dəyişiklik tarixçəsi (2)
Qüvvəyə minmə tarixi üzrə versiyalarBu qanuna dəyişikliklər (8)
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, “Gənclər siyasəti haqqında”, “Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında”, “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında”, “Sosial xidmət haqqında”, “Reklam haqqında”, “Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında”, “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” və “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu
Bu qanun 12 müxtəlif qanun və əsasnaməni dəyişir və əsasən uşaqların hüquqlarının müdafiəsinə, onların zərərli informasiyadan qorunmasına və cinayət prosesində uşaqlarla işin tənzimlənməsinə dair yeni qaydalar qəbul edir. Dəyişikliklər cinayət prosesində uşaqlardan ifadə alınması zamanı psixoloqların iştirakını, uşaqların şəxsiyyətinin qorunmasını, onlara hüquqi yardım göstərilməsini və cinsi istismarın qurbanı olan uşaqların təhlükəsizliyinin təmin edilməsini nəzərdə tutur. Həmçinin uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə yerli komissiyaların səlahiyyətləri genişləndirilir, reklam və media sahəsində uşaqların qorunması gücləndirilir, sosial xidmət və profilaktika sahəsində sosial-psixoloji reabilitasiya əlavə edilir.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, “Gənclər siyasəti haqqında”, “Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında”, “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında”, “Sosial xidmət haqqında”, “Reklam haqqında”, “Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında”, “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” və “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci, 6-cı, 10-cu, 14-cü, 16-cı və 26-cı bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır: Maddə 1. Azərbaycan Respublikasının Mülki... 15 aprel 2026, 16:16
Bu qanun 12 fərqli qanun və əsasnamədə dəyişikliklər edərək uşaqların hüquqlarının müdafiəsini gücləndirir. Dəyişikliklər cinayət prosesində uşaqların xüsusi qorunması, sosial xidmətlərə daha sürətli müraciət, ailə münasibətlərində uşaq maraqlarının prioritetləşdirilməsi və reklam, media, idman sahələrində uşaqların zərərli təsirdən qorunması ilə bağlıdır. Qanun 15 aprel 2026-cı ildə qəbul edilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cəzaların İcrası Məcəlləsində, “Həmkarlar ittifaqları haqqında”, “Sosial sığorta haqqında”, “Bələdiyyələrin statusu haqqında”, “Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında”, “Azərbaycan Respublikasında vərəmlə mübarizə haqqında”, “Narkoloji xidmət və nəzarət haqqında”, “Gənclər siyasəti haqqında”, “Yaşayış minimumu haqqında”, “Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında”, “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında”, “İşsizlikdən sığorta haqqında”, “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında”, “Məşğulluq haqqında” və “Hesablama Palatası haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu
Bu qanun 18 müxtəlif qanun və məcəllədə dəyişikliklər edərək əmək münasibətlərini, sosial sığortanı və dövlət qulluğunu tənzimləyən normalarını yeniləşdirir. Dəyişikliklər fiziki şəxs olan işəgötürənlərin (sahibkarların) hüquq və vəzifələrini genişləndirərək, məsafədən işi, ailə vəzifələri olan işçilərin müdafiəsini və əlilliyi olan şəxslərin reabilitasiyasını tənzimləyən yeni müddəalar əlavə edir. Qanun 2026-cı il yanvarın 16-da qəbul edilib və dərhal qüvvəyə minir.
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cəzaların İcrası Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsində, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında”, “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Gənclər siyasəti haqqında”, “Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Körpələrin və erkən yaşlı uşaqların qidalanması haqqında”, “Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında”, “İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında”, “Sosial müavinətlər haqqında”, “Əmək pensiyaları haqqında”, “Penitensiar müəssisələrdə cəza çəkməkdən azad edilmiş şəxslərin sosial adaptasiyası haqqında”, “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında”, “Təhsil haqqında”, “Sosial xidmət haqqında”, “Uşaqların icbari dispanserizasiyası haqqında”, “Peşə təhsili haqqında”, “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında”, “Ümumi təhsil haqqında”, “İnsan orqan və toxumalarının donorluğu və transplantasiyası haqqında”, “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” 2024-cü il 29 noyabr tarixli 79-VIIQD nömrəli və “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” 2025-ci il 7 mart tarixli 151-VIIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2025-ci il 26 dekabr tarixli 324-VIIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərmanlarında və sərəncamlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
Bu Fərman 2024–2025-ci illərdə qəbul edilmiş 24 qanun və onlarla əlaqədar dövlət proqramlarında dəyişikliklər tətbiq edir. Dəyişikliklər əmək, sosial müdafiə, təhsil, uşaq hüquqları, cəzalandırma və sosial xidmətlər sahəsində qüvvəyə minir. Fərman 2026-cı il yanvarında qüvvəyə minir və Prezidentin bəzi fərman və sərəncamlarında da dəyişikliklər nəzərdə tutur.
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Cəzaların İcrası Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsində, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında”, “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Gənclər siyasəti haqqında”, “Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Körpələrin və erkən yaşlı uşaqların qidalanması haqqında”, “Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında”, “İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında”, “Sosial müavinətlər haqqında”, “Əmək pensiyaları haqqında”, “Penitensiar müəssisələrdə cəza çəkməkdən azad edilmiş şəxslərin sosial adaptasiyası haqqında”, “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında”, “Təhsil haqqında”, “Sosial xidmət haqqında”, “Uşaqların icbari dispanserizasiyası haqqında”, “Peşə təhsili haqqında”, “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında”, “Ümumi təhsil haqqında”, “İnsan orqan və toxumalarının donorluğu və transplantasiyası haqqında”, “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” 2024-cü il 29 noyabr tarixli 79-VIIQD nömrəli və “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” 2025-ci il 7 mart tarixli 151-VIIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
Bu qanun dəyişikliyi "valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar" ifadəsini sadəcə "valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar" şəklində dəyişir və bu dəyişikliyi Əmək Məcəlləsi, Ailə Məcəlləsi, peşə təhsili, sosial müdafiə və digər qanunlarda tətbiq edir. Dəyişiklik uşaq himayəsi, qəyyumluq, sosial reabilitasiya və əmək müqavilələri ilə bağlı müəssisələrin işini sadələşdirir. Qanun 2026-cı il yanvarında qüvvəyə minir.
“Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 31 may tarixli 896-VIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 1997-ci il 25 iyul tarixli 622 nömrəli, “Gənclər siyasəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi haqqında” 2003-cü il 5 iyun tarixli 878 nömrəli, “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il 29 oktyabr tarixli 790-IVQD nömrəli Qanununun tətbiqi haqqında” 2013-cü il 25 noyabr tarixli 38 nömrəli fərmanlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2023-cü il 18 iyul tarixli 2224 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
Gənclər siyasəti haqqında Qanun və əhalinin sağlamlığının qorunması ilə bağlı digər qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilmişdir. Bu dəyişikliklər 2023-cü il 31 may tarixli 896-VIQD nömrəli Qanun və digər əvvəlki fərmanlarla əlaqədar tətbiq edilir. Dəyişikliklər gənclər siyasətinin həyata keçirilməsi və sağlamlıq qorunmasının təmin edilməsi məqsədilə qəbul olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin xüsusi sənədləri haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi haqqında” 1998-ci il 13 mart tarixli 684 nömrəli, “Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2000-ci il 6 mart tarixli 297 nömrəli, “Yoluxucu xəstəliklərin immunoprofilaktikası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2000-ci il 17 iyun tarixli 353 nömrəli, “Azərbaycan Respublikasında vərəmlə mübarizə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2000-ci il 15 iyul tarixli 367 nömrəli, “Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsili (xüsusi təhsil) haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2001-ci il 19 iyul tarixli 540 nömrəli, “Gənclər siyasəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2002-ci il 6 may tarixli 697 nömrəli və “Şəkərli diabet xəstəliyinə tutulmuş şəxslərə dövlət qayğısı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 2004-cü il 12 fevral tarixli 32 nömrəli fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin xüsusi sənədləri haqqında” Əsasnamənin…
“Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 31 may tarixli 896-VIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” 1997-ci il 25 iyul tarixli 622 nömrəli, “Gənclər siyasəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi haqqında” 2003-cü il 5 iyun tarixli 878 nömrəli, “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il 29 oktyabr tarixli 790-IVQD nömrəli Qanununun tətbiqi haqqında” 2013-cü il 25 noyabr tarixli 38 nömrəli fərmanlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
“Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 31…
Səlahiyyətlər (46)
Maddələrdəki səlahiyyətli orqanların həlli- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidməti
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi
- →Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Ailə, Uşaq və Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi
- →Dövlət İmtahan Mərkəzitəyinat
- →Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Prezidentihər iki halda
- →Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondutəyinat
- →Azərbaycan Respublikasının Prezidentihər iki halda
- →Azərbaycan Respublikasının Prezidentihər iki halda
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi
- →Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
- →Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi
Anlayışlar (10)
Bu qanunda verilən təriflər- gənclər siyasətifəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.1
- gənclərin hərtərəfli inkişafını, cəmiyyətin həyatında onların fəal iştirakını təmin etmək məqsədi ilə dövlət tərəfindən ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, təşkilati-hüquqi şəraitin və təminatların yaradılmasına yönəlmiş tədbirlər sistemi
- gənclərin könüllü fəaliyyətifəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.10
- gənclərin "Könüllü fəaliyyət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı ictimai faydalı və gəlirsiz fəaliyyəti
- gənclərfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.2
- yaşı 14-dən 29-dək olan şəxslər
- gənc ailəfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.3
- yaşı 35-dən çox olmayan şəxslərin nikaha daxil olmasından yaranan ailə, habelə himayəsində azı bir uşağı olan və yaşı 35-dən çox olmayan tək valideyn
- istedadlı gənclərfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.4
- təhsil, elm, texnika, mədəniyyət, idman və digər sahələrdə xüsusi qabiliyyəti olan gənclər
- gənclər təşkilatlarıfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.5
- gənclərin problemlərinin həlli, hüquqlarının müdafiəsi, mənəvi tələbatlarının ödənilməsi və s. məqsədi ilə qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada yaradılan qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar)
- sosial müdafiəyə ehtiyacı olan gənclərfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.6
- valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş 18 yaşınadək olan, əlilliyi olan, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək olan, iş yeri və (və ya) qazancı olmayan və məcburi köçkün gənclər
- risk qrupunda olan gənclərfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.7
- cəzaçəkmə müəssisələrindən azad edilən, zorakılığa məruz qalan, insan alverinin qurbanı olan, məcburi əməyə cəlb edilən, dini ekstremist və terror təşkilatları ilə əlaqədə olan, spirtli içkilərdən, narkotik vasitələrdən və psixotrop maddələrdən və onların prekursorlarından sui-istifadə edən, habelə İİV/QİÇS-ə və digər təhlükəli xəstəliklərə yoluxmuş gənclər
- gənc alim və tədqiqatçıfəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.8
- yaşı 35-dən çox olmayan alim və tədqiqatçı
- tələbə özünüidarəetməsifəsil:1/maddə:1/hissə:1.0/bənd:1.0.9
- təhsil, elm, sosial, mədəni və peşə hazırlığı sahələrində tələbələrin fərdi inkişafı, asudə vaxtının təşkili istiqamətində onların ictimai fəaliyyəti