Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2025-ci il " 4 " avqust tarixli 241 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Elektron xidmətlərin təşkili və göstərilməsi QAYDALARI
1. Ümumi müddəalar
1.1. Bu Qaydalar "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 14-1.3-cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslər, dövlət adından yaradılan publik hüquqi şəxslər və digər büdcə təşkilatları (bundan sonra — dövlət qurumu) tərəfindən informasiya texnologiyalarının tətbiqi və informasiya sistemləri vasitəsilə elektron xidmətlərin təşkili, digər dövlət qurumlarına, bələdiyyələrə, fiziki və hüquqi şəxslərə elektron xidmət göstərilməsi ilə bağlı məsələləri tənzimləyir.
1.2. Bu Qaydalar elektron xidmətlərin göstərilməsində iştirak edən digər qurumlara da həmin xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı fəaliyyətlərinə münasibətdə şamil edilir.
1.3. Bu Qaydalarda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:
1.3.1. elektron xidmətin reqlamenti (bundan sonra — reqlament) — elektron xidmətlə bağlı "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"nə daxil edilən məlumatlar toplusu;
1.3.2. elektron xidmət təminatçısı (bundan sonra — təminatçı) — elektron xidmət göstərən dövlət qurumu;
1.3.3. elektron xidmət istifadəçisi (bundan sonra — istifadəçi) — elektron xidmətlərdən istifadə üçün müraciət etmiş və (və ya) xidmət göstərilən dövlət qurumu, yerli özünüidarəetmə orqanı, fiziki və hüquqi şəxs.
1.4. Bu Qaydalarda istifadə olunan digər anlayışlar "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında", "Elektron imza və elektron sənəd haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları" və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş mənaları ifadə edir.
2. Elektron xidmətlərin həyata keçirilməsi
2.1. Elektron xidmətin təşkili Azərbaycan Respublikası Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin (bundan sonra — Nazirlik) elektron xidmətlərin təşkilinin texniki və səmərəliliyi baxımından məqsədəuyğunluğu barədə rəyi nəzərə alınmaqla həyata keçirilir.
2.2. Elektron xidmət dövlət qurumu tərəfindən bu Qaydaların 2.1-ci bəndində göstərilən müsbət rəy alındıqdan və ya rəydə qeyd edilən təkliflər əsasında təkmilləşdirmələr aparıldıqdan, Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətindən dövlət informasiya ehtiyatı və sisteminin informasiya təhlükəsizliyi tələblərinə cavab verməsi barədə müsbət rəy alındıqdan, dövlət informasiya ehtiyatı və sistemi mühafizə olunan telekommunikasiya kanalları ilə təmin edildikdən, "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"nə daxil edildikdən, habelə Elektron Hökumət İnformasiya Sisteminə (bundan sonra — EHİS) inteqrasiya olunduqdan sonra EHİS vasitəsilə göstərilir.
2.3. Təminatçı tərəfindən elektron xidmətin təşkili və göstərilməsi "İnzibati icraat haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa, bu Qaydalara, dövlət xidmətlərinin göstərilməsini tənzimləyən digər sahəvi normativ hüquqi aktlara, Nazirlik tərəfindən müəyyən edilən texniki tələblərə, habelə "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"ndə hər bir xidmət üzrə müəyyən edilmiş reqlamentə uyğun olaraq həyata keçirilir.
2.4. Elektron xidmətlər göstərilməsinin nəticəsi elektron sənəd, yaxud kağız daşıyıcıda inzibati akt, texniki sənəd, digər hüquqmüəyyənedici sənədin və ya informativ elektron xidmətlər üzrə məlumatın verilməsi ilə təqdim edilir.
2.5. Elektron xidmətlər informativ, interaktiv və ya proaktiv formada həyata keçirilə bilər.
2.6. Elektron xidmət təminatçı tərəfindən istifadəçilərin sorğusu əsasında müxtəlif məsələlər üzrə məlumatlandırma formasında göstərilən informativ xidmət olaraq təşkil edilə bilər.
2.7. Elektron xidmət istifadəçinin EHİS-in "Vahid Giriş" altsistemi ilə identikləşdirilməklə informasiya ehtiyatları və sistemləri üzərindən göndərdiyi müraciəti əsasında müvafiq informasiya, sənəd və ya digər hüquqi nəticənin əldə edilməsi üçün təminatçı ilə qarşılıqlı məlumat mübadiləsi təmin edilməklə göstərilən interaktiv xidmət formasında təşkil edilə bilər.
2.8. Elektron xidmət istifadəçinin yaranmış hüquqlarının təmin edilməsi məqsədilə təminatçı tərəfindən istifadəçilərin müraciəti olmadan informasiya ehtiyatlarında və sistemlərində müvafiq həllər tətbiq etməklə və bu barədə istifadəçiyə avtomatik bildirişlərin göndərilməsi və razılığının elektron qaydada alınması yolu ilə proaktiv xidmət formasında təşkil edilə bilər.
2.9. Elektron xidmət göstərilməsi üçün tələb olunan sənədlər (məlumatlar), habelə xidmət nəticəsində təqdim olunan sənədlər (məlumatlar) müvafiq dövlət informasiya ehtiyatında və sistemində normativ hüquqi aktlarla müəyyən olunmuş saxlanma müddəti başa çatdıqdan sonra "Milli arxiv fondu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2003-cü il 27 sentyabr tarixli 935 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət orqanlarında, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərdə və büdcə təşkilatlarında kargüzarlığın aparılmasına dair Təlimat"da,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları"nda və digər sahəvi normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş qaydada məhv edilməli və ya arxivləşdirilməlidir.
2.10. Bu Qaydaların 2.2-ci bəndinin tələbləri nəzərə alınmadan təşkil edilən və reqlamenti "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri" vasitəsilə müəyyən olunmayan elektron xidmət göstərilməsinə yol verilmir.
2.11. Elektron xidmət göstərilməsi zamanı təminatçının əməkdaşlarının və istifadəçilərin identikləşdirilməsi EHİS-in "Vahid Giriş" altsistemi vasitəsilə aparılır.
3. İstifadəçinin hüquqları və vəzifələri
3.1. Elektron xidmətlərdən istifadə zamanı istifadəçinin aşağıdakı hüquqları vardır:
3.1.1. elektron xidmətlərin bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktlara və reqlamentə uyğun göstərilməsini tələb etmək;
3.1.2. elektron xidmətlərdən istifadə etmək üçün "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri" vasitəsilə həmin xidmətlər haqqında tam, aktual və düzgün məlumatlar əldə etmək;
3.1.3. elektron xidmətlərdən eyni şərtlərlə və bərabərhüquqlu istifadə etmək;
3.1.4. elektron xidmətlər göstərilməsi üçün tələb olunan sənədlərin və ya məlumatların EHİS vasitəsilə müvafiq dövlət qurumundan alınmasını, bu mümkün olmadığı hallarda elektron qaydada verdiyi razılığı ilə sorğu əsasında müvafiq dövlət qurumundan əldə olunmasını təminatçıdan tələb etmək;
3.1.5. elektron xidmətlərdən istifadə zamanı müvafiq sənədlərin (ərizə, blank və digər) elektron formasını interaktiv qaydada doldurmaq, eləcə də elektron informasiya ehtiyatlarına (məlumat bazaları, məlumat-axtarış sistemləri, reyestrlər və digər informasiya resursları) daxil edilməyən sənədlərin skan edilmiş surətlərini göndərmək, o cümlədən elektron sənədləri və məlumatları təqdim etmək və almaq;
3.1.6. elektron xidmət göstərilməsinin gedişatı barədə EHİS-də yaradılan şəxsi kabinet, habelə elektron poçt və ya telefon (mobil və stasionar) vasitəsilə məlumat almaq;
3.1.7. elektron xidmətlərin təkmilləşdirilməsinə dair təminatçıya təkliflər vermək;
3.1.8. elektron xidmətdən istifadə zamanı tədim etdiyi məlumatların, o cümlədən fərdi məlumatların mühafizəsinin və konfidensiallığının təmin olunmasını təminatçıdan tələb etmək;
3.1.9. elektron xidmətlərə dair bildirişlərə nəzarət etmək;
3.1.10. bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş digər hüquqlardan istifadə etmək.
3.2. Elektron xidmətlərdən istifadə zamanı istifadəçi aşağıdakı vəzifələri daşıyır:
3.2.1. elektron xidmətlərdən istifadə zamanı normativ hüquqi aktların tələblərinə riayət etmək;
3.2.2. elektron xidmətlər göstərilməsi zamanı xidmət təminatçılarının sorğularını cavablandırmaq, təqdim etdiyi sənədlərin (məlumatların) düzgünlüyünü və etibarlılığını təmin etmək;
3.2.3. göstərilən elektron xidmət üzrə qanunla müəyyən edilmiş hallarda və məbləğdə dövlət rüsumu və (və ya) xidmət haqqı (ödəniş) ödəmək.
4. Təminatçının hüquqları və vəzifələri
4.1. Elektron xidmətlərin təşkili və göstərilməsi zamanı təminatçı aşağıdakı hüquqlara malikdir:
4.1.1. elektron xidmətlər göstərilməsi ilə bağlı digər xidmət təminatçılarına hüquqi əsaslandırılmış sorğu vermək;
4.1.2. bu Qaydaların 3.1.4-cü yarımbəndinin tələblərini nəzərə almaqla elektron xidmət göstərilməsi ilə bağlı sənədləri (məlumatları) xidmət istifadəçisindən tələb etmək;
4.1.3. "İnzibati icraat haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş tələblər çərçivəsində hüquqi yardım almaq;
4.1.4. yalnız normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş hallarda elektron xidmət göstərilməsindən imtina etmək və ya elektron xidmət göstərilməsini dayandırmaq;
4.1.5. bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulan normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş digər hüquqlardan istifadə etmək.
4.2. Elektron xidmətlərin təşkili və göstərilməsi zamanı təminatçı aşağıdakı vəzifələri daşıyır:
4.2.1. bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulan normativ hüquqi aktların tələblərinə və reqlamentə uyğun olaraq elektron xidməti həyata keçirmək və nəticəsi barədə xidmət istifadəçisini məlumatlandırmaq;
4.2.2. elektron xidmətlərin bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktlara və reqlamentə uyğun olaraq "bir pəncərə" prinsipi əsasında EHİS üzərindən təqdim edilməsini (rəsmi internet informasiya ehtiyatının elektron xidmət bölməsindən EHİS-ə keçid verilməklə (o cümlədən onun mobil tətbiqi üzərindən) təmin etmək;
4.2.3. rəsmi internet informasiya ehtiyatının elektron xidmət bölməsindən EHİS vasitəsilə təqdim edilən elektron xidmətin adını, bu xidmətin göstərilməsi üçün tələb olunan sənədlərin dəqiq siyahısını, habelə elektron xidmətin göstərilməsindən imtina halları, elektron xidmətin ödənişli və ya ödənişsiz əsaslarla həyata keçirilməsi, xidmətin göstərilməsi ödənişli olduqda ödənişin məbləği, hüquqi əsası və ödənilmə üsulları barədə məlumatları yerləşdirmək, habelə həmin məlumatları mütəmadi yoxlamaq və yeniləmək, eləcə də şəxslərin bu bölmədən maneəsiz, sərbəst istifadəsini təmin etmək, həmçinin sadalanan məlumatları "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri" üzərindən inteqrasiya etmək;
4.2.4. istifadəçilər tərəfindən müvafiq sənədlərin (ərizə, blank və digər) elektron formasının interaktiv qaydada doldurulmasını, elektron informasiya ehtiyatlarına (məlumat bazaları, məlumat-axtarış sistemləri, reyestrlər və digər informasiya resursları) daxil edilməyən sənədlərin skan edilmiş surətlərinin, o cümlədən elektron sənədlərin və məlumatların elektron formada qəbul edilməsini (bu Qaydaların 4.2.28- ci yarımbəndinin tələbi nəzərə alınmaqla), bu barədə şəxsə təsdiqetmə bildirişinin göndərilməsini və həmin sənədlərə bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktlarla və reqlamentlə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə baxılmasını təmin etmək;
4.2.5. istifadəçilərin hüquqlarının qanunsuz və ya əsassız məhdudlaşdırılmasına yol verməmək;
4.2.6. elektron xidmət göstərilməsi nəticəsində istifadəçilərin müraciətlərinə uyğun olaraq qanunla müəyyən edilmiş qaydada inzibati akt, texniki sənəd və ya digər hüquqmüəyyənedici sənəd təqdim etmək və ya informativ xidmət göstərməklə zəruri informasiya vermək;
4.2.7. istifadəçinin elektron xidmətlərdən istifadə tarixçəsi barədə məlumatları normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş qaydada arxivləşdirilənədək saxlamaq;
4.2.8. elektron xidmət göstərilməsinin gedişatı barədə istifadəçiyə EHİS-də yaradılan şəxsi kabinet, elektron poçt və ya telefon (mobil və stasionar) vasitəsilə məlumat almaq imkanını yaratmaq üçün tədbirlər görmək və nəticəni ona təqdim etmək;
4.2.9. elektron xidmətlər göstərilməsində istifadə olunan informasiya sistemlərinə və ehtiyatlarına daxil edilmiş və (və ya) ötürülmüş məlumatların mühafizəsini, habelə daxil edilmiş məlumatların etibarlılığını, əlçatanlığını, tamlığını, aktuallığını, təhrifolunmazlığını və konfidensiallığını təmin etmək;
4.2.10. elektron xidmətlərin əvvəldən sona qədər bütün mərhələlərinin EHİS üzərindən (müraciət, emal və nəticə) elektron təşkili üçün zəruri tədbirlər görmək;
4.2.11. Nazirliyin sorğusu əsasında xidmətlərin elektronlaşdırılması ilə bağlı təhlillərin aparılması məqsədilə zəruri məlumatları təqdim etmək;
4.2.12. elektron xidmətlərin təşkili və göstərilməsi zamanı rəqəmsal xidmət texnologiyası və innovativ həlləri tətbiq etmək, habelə elektron xidmətləri beynəlxalq trendlər və bençmarklar əsasında təkmilləşdirmək;
4.2.13. müəyyən dövrlər üzrə göstərilən elektron xidmətin aktiv olmadığı (həyata keçirilmədiyi) və ya xidmətin göstərilməsi zamanı hər hansı bir səbəbdən (texniki, profilaktik və s.) dayanmalar olduğu müddətlər barədə istifadəçilərə və "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"nə əvvəlcədən müvafiq məlumatların verilməsini təmin etmək;
4.2.14. dövlət xidmətinə şəxsən müraciət edildikdə xidmət istifadəçisini xidmətin elektron əldə edilməsi (xidmət elektron olduqda) imkanları barədə məlumatlandırmaq;
4.2.15. istifadəçi rəyləri, şikayətləri, habelə Nazirliyin təklifləri əsasında elektron xidmətlərin təkmilləşdirilməsini həyata keçirmək;
4.2.16. elektron xidmətlərdən istifadənin genişləndirilməsi ilə bağlı təbliğat və təşviqat işlərini həyata keçirmək;
4.2.17. özəl sektor üçün EHİS üzərindən elektron xidmətlərə əlçatanlığı təmin etmək;
4.2.18. elektron xidmət göstərilməsi ilə bağlı aşağıdakıları təmin etmək:
4.2.18.1. elektron xidmətin bütün mərhələlərində (müraciət, emal və nəticə) istifadəçi məmnuniyyətinin ölçülməsi və əks etdirilməsi;
4.2.18.2. elektron xidmətlərdən istifadə statistikasının əks etdirilməsi;
4.2.18.3. elektron xidmətlərdən istifadə təlimatlarının (sənəd və ya video) təqdim edilməsi;
4.2.19. elektron xidmətlər göstərilməsi üçün zəruri məlumatları özündə cəmləşdirən informasiya ehtiyatlarının və sistemlərinin fasiləsiz işləməsini təmin etmək, baş vermiş nasazlıqları dərhal aradan qaldırmaq məqsədilə tədbirlər görmək;
4.2.20. elektron xidmətlər göstərildiyi informasiya ehtiyatlarının və sistemlərinin "Hökumət buludu"nda yerləşdirilməsini, aparılmasını və təkmilləşdirilməsini həyata keçirmək;
4.2.21. Azərbaycan Respublikasının fərdi məlumatların toplanılması və işlənilməsi sahəsində normativ hüquqi aktlarının tələblərinə riayət etmək;
4.2.22. elektron xidmətlərin həyata keçirilməsi ilə bağlı inzibati prosedurları sadələşdirmək, həmin xidmətləri təkmilləşdirmək və keyfiyyətini yüksəltmək;
4.2.23. istifadəçiləri xidmətlərin göstərilməsi qaydaları ilə bağlı məlumatlandırmaq;
4.2.24. göstərdiyi elektron xidmətlər barədə məlumatları "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"nə daxil etmək və onların aktuallığını təmin etmək, tamlığını və düzgünlüyünü mütəmadi yoxlamaq;
4.2.25. elektron xidmətlər (avtomatlaşdırılmış elektron xidmətlər istisna olmaqla) göstərilməsi zamanı istifadəçinin müraciətinin qəbul edilməsi və sonrakı icrası ilə bağlı ona elektron bildiriş göndərmək;
4.2.26. istifadəçi tərəfindən elektron formada göndərilmiş sənədlərin və məlumatların keyfiyyəti aşağı, natamam, oxunulmaz olduqda və ya digər çatışmazlıq olduqda bu barədə istifadəçini məlumatlandırmaq və ona elektron xidmətin göstərilməsinin mümkün olması üçün bu halların aradan qaldırılmasını tövsiyə etmək;
4.2.27. elektron xidmətlərin təşkili və göstərilməsi üçün digər təminatçılarla EHİS vasitəsilə qarşılıqlı məlumat və sənəd mübadiləsi aparmaq;
4.2.28. normativ hüquqi aktlarla ərizəyə əlavə edilməli olan sənədləri və ya məlumatları EHİS vasitəsilə müvafiq dövlət qurumundan (ilkin mənbədən) əldə etmək, yalnız bu mümkün olmadığı hallarda onların təqdim edilməsini istifadəçinin elektron qaydada verdiyi razılığı ilə sorğu əsasında müvafiq dövlət qurumundan tələb etmək və ya istifadəçidən almaq;
4.2.29. elektron xidmətlər göstərilməsi zamanı istifadə edilən dövlət informasiya ehtiyatlarını və sistemlərini "Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri"ndə qeydiyyata alınmasını təmin etmək;
4.2.30. istifadəçilərə elektron xidmətlər göstərilməsindən imtinanın və ya xidmət göstərilməsinin dayandırılmasının hüquqi əsası, habelə şikayət etmək hüququ barədə məlumat vermək;
4.2.31. qəbul etdiyi inzibati aktın normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş qaydada ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi ilə bağlı tədbirlər görmək;
4.2.32. bu Qaydaların 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktlardan irəli gələn vəzifələri yerinə yetirmək.
5. Elektron xidmətlər üzrə ödənişlər Elektron xidmət üzrə ödənişin həyata keçirilməsi imkanı xidmət göstərilməsinin gedişatı zamanı real vaxt rejimində və elektron formada (ödəniş xidməti təchizatçıları vasitəsilə) təminatçı tərəfindən təmin edilir. _____________________________________